سؤال 1- دین چیست؟

دین مجموعه­ای از عقاید، اخلاقیات، دستورات عبادی و قوانین اجتماعی است که خداوند توسط پیامبران برای هدایت و سعادت بشر فرستاده است.

پس برای آشنایی با دین باید ابتدا خداوند را شناخت یعنی توحید و عدل، سپس با پیامبران و مسائل مرتبط با آن آشنا شد یعنی نبوت و امامت. نیزبا اهداف خداوند از خلقت بشر و ارسال دین و پیامبران آشنا شد که این مباحث، همان مباحث اصول دین است. پس از بررسی اصول دین، باید با فروع دین و آن­گاه با تعالیم گرانبهای آن آشنا شد.

اصل اول از اصول دین: توحید

سؤال 2- آیا خدایی هست؟ به چه دلیل؟

بله، خدایی داریم. دلیل:

1- برهان فطرت: خداخواهی در درون انسان وجود دارد. انسان در مواقع مختلف بالاخص در مواجهه با مشکلاتی که به واسطه آن از همه کس و همه چیز قطع امید می­کند در درون خود می­یابد که فردی هست که می­تواند به او کمک کند و او خداست. قرآن کریم نیز به این مطلب اشاره می­نماید آنجا که می­فرماید: فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ؛ و هنگامى كه بر كشتى سوار مى‏شوند خدا را پاكدلانه مى‏خوانند و[لى] چون به سوى خشكى رساند و نجاتشان داد بناگاه شرك مى‏ورزند. (سوره عنکبوت، آیه 65و نیز ر.ک: سوره روم، آیه 33 و سوره یونس، آیه 90)

2- برهان نظم: نظم عالم بیان­گر آن است که خدایی هست که عالم را به نحو احسن اداره می­کند.

3- برهان حدوث: همه چیز عالم از عدم به وجود آمده است و به سوی معدوم شدن نیز می­رود. پس لابد کسی اینجا را به وجود آورده است و او خداست.

سؤال 3 : چند خدا داریم؟ به چه دلیل؟

فقط یک خدا داریم و نه بیشتر؛ دو یا چند خدا محال است. زیرا :

1- آشپز که دو تا شد، آش یا شور می­شود یا بی­نمک.

قرآن می فرماید: لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَاَ؛ اگر در آنها [=زمين و آسمان] جز خدا خدايانى [ديگر] وجود داشت قطعا [زمين و آسمان] تباه مى‏شد. (سوره انبیاء آیه 22)

2-  اگر دو یا چند خدا فرض شود:

الف: یا هیچ یک از اینان قدرت تسلط بر دیگران را ندارد: پس همه ضعیف هستند و هیچ یک خدا نیست.

ب: یا اینکه یکی قدرت تسلط بر دیگری را دارد: فقط او خداست و بقیه ضعیف­اند و خدا نیستند.

...وَمَا كَانَ مَعَهُ مِنْ إِلَهٍ إِذًا لَّذَهَبَ كُلُّ إِلَهٍ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ؛ و اگر جز اين بودقطعا هر خدايى آنچه را آفريده [بود] باخود مى‏برد و حتما بعضى از آنان بر بعضى ديگر تفوق مى‏جستند منزه است‏ خدا از آنچه وصف مى‏كنند. (سوره مومنون، آیه 91)

3- این خدایی که ما می­شناسیم (الله) صد و بیست و چهار هزار نبی و رسول مبعوث نموده است، این انبیاء اعتراف کرده­اند که فرستاده همان خدایی هستند که پیامبران قبلی را فرستاده است. اگر خدای دیگری بود او نیز لااقل چند پیامبر می­فرستاد.

4- آثار شرک به خداوند چیست؟ 

1- آنچه را شریک خدا قرار می­دهد نه در دنیا به او نفع می­رساند و نه در آخرت؛

2- شرک، بدترین و بزرگترین گناه است.

وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ يَعِظُهُ يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ؛ و [ياد كن] هنگامى را كه لقمان به پسر خويش در حالى كه وى او را اندرز مى‏داد گفت اى پسرك من به خدا شرك مياور كه به راستى شرك ستمى بزرگ است؛(سوره لقمان، آیه 13)

 وَمَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاَلاً بَعِيدًا؛ و هر كس به خدا شرك ورزد قطعا دچار گمراهى دور و درازى شده است. (سوره نساء، آیه 116)

3- اگر با گناه شرک از دنیا برود آمرزیده نمی­شود.

إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاء؛ مسلما خدا اين را كه به او شرك ورزيده شود نمى‏بخشايد و غير از آن را براى هر كه بخواهد مى‏بخشايد.( سوره نساء، آیه 48)

4- شرک موجب حبط و بی­اثر شدن اعمال نیک است.

وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ؛ و قطعا به تو و به كسانى كه پيش از تو بودند وحى شده است اگر شرك ورزى حتما كردارت تباه و مسلما از زيانكاران خواهى شد. (سوره زمر، آیه 65)

5- بهشت بر مشرک حرام است.

  مَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَيهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ؛ هر كس به خدا شرك آورد قطعا خدا بهشت را بر او حرام ساخته و جايگاهش آتش است. (سوره مائده، آیه 72)

5- آیا می­توان خدا را دید؟ اگر خدا هست چرا دیده نمی­شود؟ آیا ممکن است چیزی وجود داشته باشد ولی دیده نشود ؟

اولاً: خدا را نمی­توان دید نه در دنیا و نه در آخرت.

قران می فرماید: لا تُدْرِكُهُ الأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الأَبْصَارَ؛ چشمها او را درنمى‏يابند و اوست كه ديدگان را درمى‏يابد. (سوره انعام، آیه103)

  قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنظُرْ إِلَيْكَ قَالَ لَن تَرَانِي؛ عرض كرد پروردگارا خود را به من بنماى تا بر تو بنگرم فرمود هرگز مرا نخواهى ديد.[1] (سوره اعراف، آیه 143)

تانیاً: دیده نمی شود، زیرا چیزهایی قابلیت دیده شدن را دارند که جسم هستند و طول، عرض و عمق دارند و در مکان حاصی هستند و خداوند هیچ یک از اینها را ندارد و الا محتاج اجزای جسم خود و محدود در مکان خاصی می شد، که اینها ضعف است و در خداوند متعال ضعف راه ندارد.

ثالثاً: خيلي چیزهاست که وجود دارد ولی دیده نمی­شود مثل صداها، هوا، گرما، سرما، احساس گرسنگی، تشنگی، لذت و ....

6- خدا کجاست؟

خدا خود می­فرماید:

فَأَيْنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ؛ پس به هر سو رو كنيد آنجا روى [به] خداست. (سوره بقره، آیه 115)

وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ؛ ما از شاهرگ [او] به او نزديكتريم. (سوره ق آیه 16)

وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُواْ لِي وَلْيُؤْمِنُواْ بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ؛ و هرگاه بندگان من از تو در باره من بپرسند [بگو] من نزديكم و دعاى دعاكننده را به هنگامى كه مرا بخواند اجابت مى‏كنم پس [آنان] بايد فرمان مرا گردن نهند و به من ايمان آورند باشد كه راه يابند. (سوره بقره، آیه 186)

وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ؛ كرسى او آسمانها و زمين را در بر گرفته (سوره بقره، آیه 255)

7- ابعاد توحید و یکتایی خداوند کدام است؟

الف: توحید و یکتایی در ذات

قران کریم می­فرماید:

      1: لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ؛ چيزى مانند او نيست. (سوره شوری، آیه11)

      2: لا اله الا الله

      3: سوره توحید

ب : توحید و یکتایی در صفات

هیچ موجودی علم، قدرت، عظمت، رحمانیت، رحیمیت و دیگر صفات خدا را ندارد.

ج : توحید در افعال

هر عملی و هر اتفاقی که در جهان رخ می­دهد تحت سلطه او و با اراده و خواست اوست و اگر او نخواهد هیچ موجودی نمی­تواند کاری انجام دهد. همانگونه که قرآن می­فرماید: فقط از او باید کمک خواست؛ وإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ؛ تنها از تو يارى مى‏جوييم. (سوره حمد، آیه 5)

بیان اینکه کمک خواستن از بندگان خدا با اعتقاد به اینکه آنها هر چه دارند (همچون خودشان) از ناحیه خداوند است ایرادی ندارد، اما اگر آنها را در ردیف خدا قرار دهیم شرک است.

سؤال: پس همه اعمال ظالمین نیز از ناحیه خداست و با اجازه او؟

بله، به این معنا که آنها هر آنچه دارند (که به واسطه آن فساد می­کنند) از جانب خداوند دارند. اگر خداوند بخواهد به راحتی می­تواند جلوی آنان را بگیرد نه به این معنا که خدا دوست دارد آنها کارهای زشت کنند یا اینکه خدا آنها را مجبور به این کار ساخته باشد.

د : توحید در عبادت

فقط خداوند سزاوار پرستش و عبادت است و لذا حق نداریم برای کسی غیر از خداوند رکوع یا سجده نماییم حتی برای پیامبران و ائمه – علیهم السلام -  در سوره حمد خطاب به خداوند می­گوییم؛ إِيَّاكَ نَعْبُدُ؛ فقط تو را عبادت می­کنیم. (سوره حمد، آیه 5)

نکته توضیحی: مشکل اصلی شیعه با وهابیان که به واسطه آن شیعه را مشرک می­دانند به خاطر برداشت­های نادرستی است که از عبادت و توحید عبادی دارند.[2]

8- آیا شناخت خدا واجب است؟ چرا؟

بله، زیرا؛

1 : عقل می­گوید اگر کسی به ما خوبی کرد باید از او تشکر کنیم خوب همه خوبیها از ناحیه خداوند است پس ما باید از خدا تشکر کنیم. برای تشکر کردن از شخصی، اول باید او را بشناسیم تا بتوانیم تشکر کنیم پس لازم است خدا را بشناسیم .

2 : خداوند انسان را بر اساس تقوایشان طبقه بندی نموده است هر کس تقوایش بیشتر باشد گرامی­تر است؛ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ؛ (سوره حجرات، آیه 13)

 ازمهمترین اموری که موجب فزونی تقوی می­شود شناخت بیشتر و دقیق تر است.

9- چگونه می­توان خدا را شناخت؟

عقل خود درک می­کند که خدا چه ویژگی هایی را ندارد و نیز برخی اوصاف الهی را درک و اثبات  می­کند.

1: با شناخت خود( شناخت انسان) و پیچیدگی­های آن

2: با شناخت جهان و پدیده­های آن

      تعقل و تفکر در اینها بهتر از عبادت و نماز و روزه مستحبی است، البته چنان که به شناخت برتر منتهی شود.

3: معرفی­های پیامبر و ائمه – علیهم السلام -

4: از طریق خود خداوند

      الف: دعا کنیم خداوند خودش شناخت خود را به ما عطا کند.

      ب: ببینیم خداوند خودش خود را چگونه معرفی می­کند، به هر حال او خودش بهتر از هر کس خود را می­شناسد و بهتر می­تواند خود را بشناساند و معرفی کند.

سؤال 10: خداوند خودش را چگونه معرفی نموده است؟

در برخی آیات قرآن، اینگونه فرموده است:

هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ* هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ * هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاء الْحُسْنَى يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ؛ اوست‏خدايى كه غير از او معبودى نيست داننده غيب و آشكار است اوست رحمتگر مهربان، اوست‏خدايى كه جز او معبودى نيست همان فرمانرواى پاك سلامت[بخش و] مؤمن [به حقيقت‏حقه خود كه] نگهبان عزيز جبار [و] متكبر [است] پاك است‏خدا از آنچه [با او] شريك مى‏گردانند، اوست‏خداى خالق نوساز صورتگر [كه] بهترين نامها [و صفات] از آن اوست آنچه در آسمانها و زمين است [جمله] تسبيح او مى‏گويند و او عزيز حكيم است. (سوره حشر /22-24)

اللّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ يَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ؛ خداست كه معبودى جز او نيست زنده و برپادارنده است نه خوابى سبك او را فرو مى‏گيرد و نه خوابى گران آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است از آن اوست كيست آن كس كه جز به اذن او در پيشگاهش شفاعت كند آنچه در پيش روى آنان و آنچه در پشت‏سرشان است مى‏داند و به چيزى از علم او جز به آنچه بخواهد احاطه نمى‏يابند كرسى او آسمانها و زمين را در بر گرفته و نگهدارى آنها بر او دشوار نيست و اوست والاى بزرگ.( سوره بقره آیه 255 آیة الکرسی و نيز ر.ک: سوره توحید)

وَاللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ؛ و خدا داراى فزون‏بخشى عظيم است.(سوره بقره، آيه 105 )

وَاللّهُ يَرْزُقُ مَن يَشَاء؛ و خدا به هر كه بخواهد روزى مى‏دهد. (سوره بقره، آیه 212)

وَاللّهُ يَهْدِي مَن يَشَاء؛ خدا هر كه را بخواهد به راه راست هدايت مى‏كند. (سوره بقره، آيه 213 )                   

وَاللّهُ رَؤُوفُ بِالْعِبَادِ؛ خدا به بندگان [خود] مهربان است.  (سوره آل عمران، آیه30)

وَكَانَ اللّهُ شَاكِرًا عَلِيمًا؛ خدا همواره سپاس‏پذير [=حق‏شناس] داناست. (سوره نساء، آیه 147)

وَاللّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ؛ و خدا[ست كه] زنده مى‏كند و مى‏ميراند. (سوره آل عمران، آيه156)

والله علی کل شی قدیر؛ (سوره مائده، آیه 17)

وَاللّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ؛ و خداوند بهترين مكرانگيزان است.  (آل عمران/54)

وَاللّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ؛ پس خداوند به [سزاى] گناهانشان [گريبان] آنان را گرفت و خدا سخت‏كيفر است. (سوره آل عمران، آیه 11)

وَمَا اللّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ؛ و خداوند از آنچه مى‏كنيد غافل نيست (سوره بقره آیه 85)

11-  آثار شناخت خداوند چیست؟

1.       پی بردن به یکتایی خداوند

2.       محبت و دوست داشتن خداوند وَالَّذِينَ آمَنُواْ أَشَدُّ حُبًّا لِّلّهِ؛ كسانى كه ايمان آورده‏اند به خدا محبت بيشترى دارند. (سوره بقره، آیه 165)

3.       خشیت از خداوند؛ إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاء؛ (سوره فاطر، آیه 28)

4.       رغبت و تمایل به آنچه در نزد خداوند است.

5.       انجام واجبات.

6.       ترک محرمات.

7.       زهد. تعرف زهد؛ لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ. (سوره حدید، آیه 23) ممکن است فردی چیزی نداشته باشد ولی زاهد هم نباشد و ممکن است فردی همه نوع امکانات داشته باشد لکن زاهد نباشد. پس هر ساده زیستی زاهد نیست.

8.       تسلیم و رضا به قضا و قدر الهی؛

تعریف قدر: تصویب اعمالی که بنا است شخص با اختیار خود انجام دهد.

تعریف قضاء: مرحله اجرایی شدن آن اعمال؛ در مرحله اجرا، اعمال دو قسم­اند:

الف:لازم الجرا (محتوم)

ب: غیر محتوم؛ با اسبابی می­تواند تغییر یابد. مثل دعا، صدقه و ...

9. کثرت دعا از طرف عبد.

10.   استجابت، وعده الهی است. البته اینجا باید پاسخ به این سؤال که پس چرا برخی دعاها استجابت نمی­شود، داده شود.

11.   امید بیشتر به زندگی

12.   جامعه نمونه

12- آثار فراموش کردن خدا و اعراض از یاد خدا چیست؟

1- چنین شخصی قرین شیطان است (دلی که خانه خدا نباشد خانه شیطان می­شود)

وَمَن يَعْشُ عَن ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ؛ (سوره زخرف آیه 36) خداوند او را به خودش وا می­گذارد و لذا خودش را نیز کم و فراموش می­کند.

وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنسَاهُمْ أَنفُسَهُمْ أُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ؛ و چون كسانى مباشيد كه خدا را فراموش كردند و او [نيز] آنان را دچار خودفراموشى كرد آنان همان نافرمانانند. (سوره حشر، آیه19)

 2- زندگی سخت در آخرت و بسا در دنیا دارد.

«وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكًا؛ و هر كس از ياد من دل بگرداند در حقيقت زندگى تنگ [و سختى] خواهد داشت.  (سوره طه، آیه 124)

3- کور محشور شدن در قیامت

وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى، قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنتُ بَصِيرًا،ً قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنسَى؛ (سوره طه، آیه 124)

4- عذاب الهی

وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنكَفُواْ وَاسْتَكْبَرُواْ فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا أَلُيمًا وَلاَ يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ اللّهِ وَلِيًّا وَلاَ نَصِيرًا، و اما كسانى كه امتناع ورزيده و بزرگى فروخته‏اند آنان را به عذابى دردناك دچار مى‏سازد و در برابر خدا براى خود يار و ياورى نخواهند يافت . (سوره نساء، آیه 173)

 5- باید از این گونه افراد دوری گزید.

فَأَعْرِضْ عَن مَّن تَوَلَّى عَن ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا؛ پس از هر كس كه از ياد ما روى برتافته و جز زندگى دنيا را خواستار نبوده است روى برتاب. (سوره نجم، آیه 29)

13- خداوند چه چیزهایی را دوست دارد؟

خداوند همه خوبیها را دوست دارد لکن موارد ذیل را در قرآن تصریح کرده که دوست دارد.

1-      احسان

 وَأَحْسِنُوَاْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ؛ و نيكى كنيد كه خدا نيكوكاران را دوست مى‏دارد. (سوره بقره، آیه 195)

       تبیین احسان

برخی مصادیق احسان؛

الف: الَّذِينَ يُنفِقُونَ فِي السَّرَّاء وَالضَّرَّاء وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ؛ همانان كه در فراخى و تنگى انفاق مى‏كنند و خشم خود را فرو مى‏برند و از مردم در مى‏گذرند و خداوند نكوكاران را دوست دارد. (سوره آل عمران، آیه 134)

ب: فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ؛ پس از آنان درگذر و چشم پوشى كن كه خدا نيكوكاران را دوست مى‏دارد. (سوره مائده، آیه 13)

2- وفای به عهد/تقوی

«بَلَى مَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ وَاتَّقَى فَإِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ؛ هر كه به پيمان خود وفا كند و پرهيزگارى نمايد بى‏ترديد خداوند پرهيزگاران را دوست دارد. (سوره آل عمران، آیه 76)

3- صبر و استقامت

وَكَأَيِّن مِّن نَّبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُواْ لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَمَا ضَعُفُواْ وَمَا اسْتَكَانُواْ وَاللّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ؛ و چه بسيار پيامبرانى كه همراه او توده‏هاى انبوه كارزار كردند و در برابر آنچه در راه خدا بديشان رسيد سستى نورزيدند و ناتوان نشدند و تسليم [دشمن] نگرديدند و خداوند شكيبايان را دوست دارد. (سوره آل عمران، آیه 146)

4- تبعیت از پیامبر اکرم

«قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ، قُلْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَالرَّسُولَ فإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ الْكَافِرِينَ؛بگو اگر خدا را دوست داريد از من پيروى كنيد تا خدا دوستتان بدارد و گناهان شما را بر شما ببخشايد و خداوند آمرزنده مهربان است، بگو خدا و پيامبر [او] را اطاعت كنيد پس اگر رويگردان شدند قطعا خداوند كافران را دوست ندارد. (سوره آل عمران، آیات 31-32)

5- توکل

فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ؛ و چون تصميم گرفتى بر خدا توكل كن زيرا خداوند توكل‏كنندگان را دوست مى‏دارد. (سوره آل عمران، آیه 159)

6- عدالت

وَإِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِن بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِن فَاءتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ؛ و اگر دو طايفه از مؤمنان با هم بجنگند ميان آن دو را اصلاح دهيد و اگر [باز] يكى از آن دو بر ديگرى تعدى كرد با آن [طايفه‏اى] كه تعدى مى‏كند بجنگيد تا به فرمان خدا بازگردد پس اگر باز گشت ميان آنها را دادگرانه سازش دهيد و عدالت كنيد كه خدا دادگران را دوست مى‏دارد.  (سوره حجرات، آیه 9)

7- جهاد

كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تُحِبُّواْ شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ؛ بر شما كارزار واجب شده است در حالى كه براى شما ناگوار است و بسا چيزى را خوش نمى‏داريد و آن براى شما خوب است و بسا چيزى را دوست مى‏داريد و آن براى شما بد است. (سوره بقره، آیه 216)

8- توبه/پاکیزه بودن

      تعریف توبه: پشیمانی از پناه، طلب عفو از خداوند و پیمان بر اینکه دیگر مرتکب گناه نشود؛ و جبران، در صورتی که گناهش این است که حقی از کسی برده است (مثلاً) حق شخص را به او پس دهد.

إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ؛ خداوند توبه‏كاران و پاكيزگان را دوست مى‏دارد. (سوره بقره، آیه 222)

 14- خداوند چه چیزهایی را دوست ندارد؟

 خداوند همه بدی­ها و ناروایی­ها را دوست ندارد لکن برخی موارد را نیز در قرآن تصریح کرده است که دوست ندارد:

1- فساد و نابود ساختن آبادی­ها و انسان­ها

وَإِذَا تَوَلَّى سَعَى فِي الأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيِهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ وَاللّهُ لاَ يُحِبُّ الفَسَادَ؛ و چون برگردد [يا رياستى يابد] كوشش مى‏كند كه در زمين فساد نمايد و كشت و نسل را نابود سازد و خداوند تباهكارى را دوست ندارد. (سوره بقره، آیه 205)

2- خیانت

إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ مَن كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا؛خداوند هر كس را كه خيانتگر و گناه‏پيشه باشد دوست ندارد. (سوره نساء، آیه 107)

 3- تکبر

إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالاً فَخُورًا؛ خدا كسى را كه متكبر و فخرفروش است دوست نمى‏دارد. (سوره نساء، آیه 36)

وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ؛ و از مردم [به نخوت] رخ برمتاب و در زمين خرامان راه مرو كه خدا خودپسند لافزن را دوست نمى‏دارد. (سوره لقمان، آیه 18)

4- آشکار ساختن عیب دیگران

لاَّ يُحِبُّ اللّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوَءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلاَّ مَن ظُلِمَ؛ خداوند بانگ برداشتن به بدزبانى را دوست ندارد مگر [از] كسى كه بر او ستم رفته باشد. (سوره نساء، آیه 148)

5- تجاوز و ستمکاری (حتی به دشمنان)

«وَقَاتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلاَ تَعْتَدُواْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبِّ الْمُعْتَدِينَ؛ و در راه خدا با كسانى كه با شما مى‏جنگند بجنگيد ولى از اندازه درنگذريد زيرا خداوند تجاوزكاران را دوست نمى‏دارد. (سوره بقره، آیه 190)

وَجَزَاء سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِّثْلُهَا فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ؛ و جزاى بدى مانند آن بدى است پس هر كه درگذرد و نيكوكارى كند پاداش او بر [عهده] خداست به راستى او ستمگران را دوست نمى‏دارد. (سوره شوری، آیه 40)

6- اسراف

وكُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ؛ بخوريد و بياشاميد و[لى] زياده‏روى مكنيد كه او اسرافكاران را دوست نمى‏دارد. (سوره اعراف، آیه31)

وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ؛ زياده‏روى مكنيد كه او اسرافكاران را دوست ندارد. (سوره انعام، آیه141)

7- کفر

قُلْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَالرَّسُولَ فإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ الْكَافِرِينَ؛ بگو خدا و پيامبر [او] را اطاعت كنيد پس اگر رويگردان شدند قطعا خداوند كافران را دوست ندارد. (سوره آل عمران، آیه 32)