در کتابهای معتبر تاریخی و سفرنامه های نگاشته شده توسط سیاحان و تاجران ایرانی و اروپایی به لقب موسوم به "شیرازی‌ها " برمی‌خوریم که با مهاجرت به کشورهای آفریقایی ـ بويژه شرق و جنوب آفریقا ـ پیشینه ماندگار تاریخی هزارساله‌اي از خود بر جای نهاد ه اند.

شیرازی‌های ایرانی‌تبار با کشتی های تجاری از «بندرسیراف» در خلیج فارس به سواحل و کناره‌های کشورهای «سومالی»، «کنیا»، «تانزانیا» و «مجمع الجزایر کومور» سفرنموده و سهم مهمی در رونق تجاری و آبادانی شهرها و بنادر «مومباسا» و «زنگبار» داشته اند. آنها در کنار مبادلات تجاری، آداب و رسوم و فرهنگ ایرانی را از خود در این مناطق به یادگار گذاشته و در گسترش و تبلیغ اسلام و تشیع در مناطق عمده ای از قاره آفریقا به خصوص شرق آفریقا تاثیر بسزایی داشتند.

بر طبق اسناد و شواهد تاريخ ، سواحل شرق آفريقا از پانصد سال پيش از ميلاد، پذيراي جهانگرداني از كشورها و ملل مختلف نظير ايرانيان، چيني‌ها، آشوري‌ها و عرب‌ها بوده است و اين برهه تاريخي را مي توان زمان ورود بيگانگان به جزيرة زنگبار قلمداد كرد .

در قرن هشتم ميلادي ، مصادف با قرون اوليه هجري قمري، عرب‌ها بتدريج شروع به سكونت در سواحل شرق آفريقا و زنگبار نمودند و كالاهاي مختلفي ازجمله فنجان، صابون و شيشه‌هاي رنگي را به بوميان مي‌فروختند و در مقابل محصولات كشاورزي، غله و حبوبات دريافت مي‌نمودند .

ورود شيرازي ها به جزاير شرق آفريقا و تشكيل "امپراطوري زنج" را مي توان سازمان‌يافته ترين مهاجرت بيگانگان درسواحل شرق آفریقا و زنگبار دانست كه در بافت فرهنگي و اجتماعي مردم اين مناطق دگرگوني هاي عميقي پديد آورد و منجر به پيدايش "زبان سواحيلي" و نژاد موسوم به "شیرازی‌ها" گردید.

در سند دیگری که در خصوص تاریخ جزیره زنگبار وجود دارد نوشته شده است که این جزیره زماني تحت حاکمیت پادشاهی ملکه صبا قرار داشته است. در همین سند آمده است : «قرن هشتم و نهم میلادی یکی از سلاطین شیراز به همراه شش نفر از فرزندانش به "جزیره پمبا" از توابع زنگبار مهاجرت کرده اند و اقدام به تجارت طلا،عاج و پوست نموده و از طریق خلیج فارس اقدام به حمل و نقل ادویه و اجناس می نمودند».

کتب معتبر تاریخی در خصوص نحوه ورود شیرازی ها چنین نوشته شده است: «شیرازی‌هایی که در منطقه خلیج فارس ساکن بودند تقریبا در سال 1200 میلادی به جزیره زنگبار وارد شدند و با مخلوط شدن با ساکنان بومی در شکل گیری فرهنگ مردم نقش داشتند».

نقشه خط سیر حضور ایرانی ها در شرق آفریقا

مسلمانان بخصوص "فارس‌ها" با برخورداری از راه تجارت دریایی میان اقیانوس هند و زنگبار از اولین کسانی بودند که به شرق آفریقا وارد شدند.

آنها در ایام نوامبر تا مارس ( آبان تا فروردین) هر سال با وزیدن بادهای دریایی "مانسون"که بومیان به آن "کاسکازی "می گفتند به ساحل شرق آفریقا عزیمت می کردند و با همان جریان باد "کوزی"به خلیج فارس بازمی گشتند.

«سرچارل إليوت»" موّرخ اروپايي ( 1905 ) با بررسي سابقه تاريخي حضور ايراني‌ها و اعراب در سواحل تانزانيا و زنگبار، حضور ايراني ها رامقّدم بر دیگران مي داند امّا اسناد تاريخي موجود از مُهاجرت اوّليه شیرازی ها در قرن هشتم ميلادي و سپس مهاجرت ثانويه آنها در قرن دوازدهم ميلادي به منطقه "كيلوا " توسط برخي از حكّام فارس حكایت مي كند .

«داويد سون» مورخ انگليسي نيز خط سير مهاجرت جغرافيايي ايرانيان به سواحل شرق آفريقا را توسط هفت كشتي به همراه «علي بن الحسن شيرازي» و شش فرزندش عنوان مي كند. بنا بر اين نظريه، مسافران اين كشتي‌ها به ترتيب در كناره‌هاي سواحل شرق آفریقا «مانداكها»، « كوشو»، «پانبو»، «مومباسا»، «پمبا»، «كيلوا» و «آنژوان» وارد شده و اقامت گزیدند.

«ابن بطوطة» نيز كه در سال 1331 ميلادي از منطقه "كيلوا" بازديد مي‌كند ، تحت تأثير نفوذ تاثیر و گسترش اسلام در ميان ساكنان بومي قرار مي‌گيرد و اشاره مي كند كه مردم به جنگ مقدس اعتقاد داشته و تقوا و درستكاري مورد توجّه آنها بوده و از مذهب شافعي پيروي مي‌كردند .

«ابن مسعود» موّرخ مشهور با توصيف مشاهدات خود از شهر "كيلوا" كه مقّر سلطنت حاكمان ايراني بوده است ، مؤسس آن را «سلطان علي بن سليمان» از ساكنان شيراز مُعرفي كرده كه با ازدواج با يكي از دختران حكّام بومي، نسل حُكمرانان بعدي را بر جای گذارده است.

با بررسی اقوال تاریخی و نظرات محققان اروپایی و آفریقایی نیزاین نتیجه بدست می آید که ایرانیان شیرازی‌تبار با مهاجرت به سواحل کشورهای شرق آفریقا دو اقدام انجام داده اند که اثر و بقایای آن پس از هزار سال هنوز به چشم می‌خورد:

1. راه‌اندازی مبادلات تجاری و رونق بخشیدن به اقتصاد و آباد کردن شهرها و مراکز استقرار خود همچون شهر کیلوا در کشور تانزانیا.

2. کمک به گسترش اسلام در شرق آفریقا و ساختن مساجد و اماکن عمومی در زنگبار و مومباسا.

اگر چه امروزه نسل شیرازی‌تبار زیادی وجود ندارد اما در میان باورهای فرهنگی ساکنان شرق آفریقا عنوان "شیرازی" بسیار باارزش است و نشان‌گر اصالت خانوادگی افراد بشمار می‌رود. در برخی از مناطق زنگبار نيز افراد سال‌خورده، خاطرات ارزشمندی از شیرازی‌ها تعريف می‌کنند. از همین رو بسیاری از شخصيت‌های سیاسی و مذهبی خود را "شيرازي‌تبار" معرفی می‌کنند. حزبي سیاسی موسوم به "شیرازی‌ها" و نيز تیم فوتبالي به همين نام در جزیره زنگبار وجود دارد .

از نکات مهم دیگری که باید به آن توجه کرد وجود اماکن و امارتهای متعددی در شهرها و بنادر شرق آفریقا می باشد که نوعی معماری ایرانی و منبت کاری بر روی دربهای منازل به سبک شیرازی وجود دارد، که بنا بر نظر محققان تاریخی نشانگر حضور ایرانیان و هنر معماری و منبت کاری هنرمندان ایرانی و فراگیری این فنون توسط بومیان آفریقایی می‌باشد.

بررسی چگونگی برپایی امپراطوری ایرانیان در شرق آفریقا

چنين به نظر مي‌رسد كه ايرانيان در قرن چهارم  ق. و در حوالي سال‌هاي 950 تا 975 ميلادي به رهبري فردي بنام «علي بن حسين» از حكام محّلي شيراز در دوره حاكميت آل بويه به همراه خانواده و آشنايان، با هفت كشتي بزرگ بادباني عازم شرق آفريقا شده و پس از چند هفته عبور از سرزمين‌هاي مختلف در مناطق ساحلي «لامو ، ماليندي ، مومباسا ، كيلوا ، كومور ،زنگبار و پمبا » استقرار مي‌يابند.

در خصوص علّت اين مهاجرت ، اقوال مختلفي عنوان شده است :

1. عدّه‌اي انگيزه سفر علي بن حسين و خانواده‌اش به آفريقا را توهين و تحقيري دانسته‌اند كه از سوي برادران و اقوامش بر او صورت مي‌گرفته است؛ چرا كه مادر وي حبشي و سياهپوست بوده است. «مّحي الدين زنگباري» مورخ مشهور زنگبار در كتاب السلوة في اخبار كلوة اين ديدگاه را تأييد مي‌كند.

2. دسته دوّم ، اولين مهاجران ايراني به سواحل شرق آفريقا را مهاجران شيعه‌اي مي‌دانند كه پس از به قدرت رسيدن طغرل سلجوقي بر شيراز ( 247 ق.) كه با شيعيان مخالف بوده، به اين سواحل سفر كرده‌اند .

3. آفريقاشناسان غربي نيز انگيزه اصلي مهاجرت شيرازيان به سواحل شرق آفريقا را تلاش براي به دست گرفتن نبض تجاري اين منطقه و كنترل تجارت دريايي شرق آفريقا دانسته‌اند ؛ زيرا "بندر سيراف" در نزديكي فارس شيراز، در زمان ساسانيان محّل صدور كالاها و سفر دريانوردان ايراني به آسيايي دور و آفريقا بوده است .

4. مورخان فرانسوي نيز معتقدند كه پس از به قدرت رسيدن شيعيان در فارس، برخي از نخبگان سنّي‌مذهب ، ايران را ترك نموده و در آفريقاي خاوري مستقر شدند.

بهر حال،  «سلطان علي بن حسين» به عنوان بينانگذار سلسله شيرازي‌ها ابتدا در زنگبار و سپس در «كيلوا» در نزديكي «دارالسلام» استقرار مي‌يابد و با سران محلّي رابطه حسنه اي برقرار كرده و دامنه فعاليت اقتصادي و تجاري خود را گسترش داده و دولت‌ـ‌شهرهاي مستقلي كه در رأس آنها ايرانيان قرار داشتند را در مناطقي نظير «ماليندي»، «مالو »، «زنگبار» و «آنژوان» بنيان مي‌نهد .

در آن زمان دولت شهرهاي تأسيس شده توسط شيرازي ها هر كدام به صورت فدرال اداره مي شدند و در نحوه اداره امور داخلي خود اعّم از امور قضايي و قانونگذاري از استقلال كامل برخوردار بودند .

پس از مرگ سلطان حسين بن علي بن حسين ، فرزندش « علي » قدرت را بدست

مي گيرد و از طريق جنگ و فتح مناطق مجاور قلمرو پادشاهي « زَنج » را گسترش مي دهد .

"سليمان بن علي "امپراطوري شيرازي ها را در شرق آفريقا گسترش مي دهد و روزانه دهها كشتي تجاري از شهر ساحلي « كيلوا » ( پايتخت شيرازي ها ) بر مناطق مختلف آفريقا و خاور ميانه و خاور دور ارسال مي كند .

پس از وي در حدود دويست سال، دهها نفر از اولاد و اعقاب وي عهده دار پادشاهي شيرازي ها مي شوند امّا بدليل سودجويي و توطئه هاي سياسي داخلي و تفرقه بيگانگان ، در طي قرون سيزده و چهاردهم ميلادي ، امپراطوري شيرازي ها به سراشيبي سقوط كشيده مي شود .

در اواخر قرن پانزدهم ميلادي « فضيل بن سليمان » به حكومت مي رسد و همزمان «واسگودوگاما» دريانورد بزرگ پرتغالي پس از كشف راه دريايي هند وارد منطقه دريايي آفريقا شده و پس از اقامت در موازمبيك و كسب اطلاعاتي نسبت به شيوه حكومت ايرانيان در سال 1502 ميلادي در شعر « كيلوا » پايتخت امپراطوري زنج لنگر انداخته و با توپ و ساير سلاح هاي جنگي كه به همراه داشت سلطان فضيل را خراجگزار پادشاهي پرتغال مي كند و شيرازي ها ساليانه مبلغ يك هزار ليره به وي پرداخت مي كنند و پرچم امپراطوري پرتغال بر فراز كاخ حكومتي كيلوا برافراشته مي شود .

واسكودوگاما ، سپس براي تصرف نواحي ديگر سواحل آفريقا كه تحت قلمرو شيرازي ها قرار داشت عازم « مومباسا » ( بندري در كنيا ) و زنگبار مي گردد . در همين احوال" اميرابراهيم "پادشاه زنج اقدام به مبارزه با پرتغالي هاي مهاجم

مي كند و قلعه سنگي مستحكمي را بنا مي كند ، امّا پايتخت حكومت شيرازي ها شهر

« كيلوا » توسط پرتغالي ها تصرف مي گردد و بساط حكومت « زنج » برچيده

مي شود و سران حكومت شيرازي از راه مناطق جنگي فرار مي كنند .

پرتغالي ها در اقدامي وحشيانه بسياري از ايرانيان و اعراب ساكن را کشته و قتل عام نموده و پايه هاي قدرت خود را مستحكم مي كنند .

در مجموع حاكميت ايرانيان بر زنگبار و جزاير اطراف آن حدود پنج قرن بطول انجاميد و در طي اين مدّت دستجات زيادي از اعراب در زنگبار و مناطق ساحلي كشورهاي كنيا و تانزانياي امروزي سكونت يافتند .

در طي دوران حكومت شيرازي دستجات زيادي از اعراب در زنگبار و مناطق ساحلي كشورهاي كنيا و تانزانياي امروزي سكونت يافتند و بخشي از شهرها و مناطق پادشاهي شيرازي ها به مراكز تجمع اعراب مبّدل گشت به گونه اي كه اعراب " قبيله مزروعي " در " بندر مومباسا " در كنيا و اعراب " باجوني " در محّل " لامو " و اعراب قبيله حارث در دو جزيرة اصلي زنگبار ( اونگوجا وپمبا ) استقرار يافتند . گروهي ديگر از اعراب قبيلة " مولي" در جنوب شهر پمبا ( تانزانيا ) را محل اقامت خود انتخاب كردند .

اين اعراب كه از طريق داد و ستد با كشورهاي خاورميانه شرق دور به ثروت قابل توجهي دست يافته بودند با ورود دريانوردان پرتغالي كه با هدف در دست گرفتن تجارت ابريشم و ادويه به شرق آفريقا آمده بودند و با برخورداری از سلاح های مدرن دولت پادشاهي شيرايان را سرنگون کرده و از قرن 16 میلادی به بعد جزایر شرق آفریقا و زنگبار را عرصه تاخت و تاز خود می نمایند و به مدت دو قرن به استثمار و کشتار بومیان ادامه می دهند و به نوعی جایگزین ایرانی ها در تجارت می شوند.

مقابله نظامیان پرتغالی با رسوم بومیان و کشتار مردم سواحل شرق آفریقا همچون زنگبار و مومباسا سبب تشدید دامنه طغیان عمومی شده و اعراب ساکن دست کمک به سوی پادشاهان عمانی دراز کرده و و در درگیری با استعمارگران پرتغالی سرانجام در سال 1698 میلادی آنها را شکست داده و بر مناطقی از شرق آفریقا تسلط می یابند.

اعراب نیز پس بر استقرار سلاطین عمانی با حمایتهای سلطان عمان با استقرار در جزیره زنگبار اقدام به برپایی حکومت سلطنتی نموده و با رونق گرفتن وضعیت اقتصادی و اجتماعی این جزیره به قدرت برتر اقتصادی تبدیل شدند.

احمد بن سعید در سال1744 میلادی ،سلسله بوسعیدی را در زنگبار را تشکیل داده و پس از مرگ وی فرزندش "سید سعید "در 1804 میلادی به قدرت رسیید.

سلطان سعید در سال 1840میلادی پایتخت سلطنت عمان را پس از کشمکش های سیاسی با اعراب و بومیان از مسقط به زنگبار منتقل نموده و اقدام به در دست گرفتن تجارت ادویه و گل میخک به اروپا و آمریکا نموده و به سودهای مالی و امتیازهای کشاورزی در کشت گل میخک دست می یابند و بومیان زنگبار به جزایر اطراف مهاجرت کردند.

در سال 1857 میلادی سلطان سید سعید فوت نمود و فرزندش سلطان مجید به قدرت رسیده و مرکز حکومیت را از زنگبار به دارالسلام منتقل نمود.

در اواسط قرن نوزدهم میلادی شرایط سیاسی و اجتماعی قاره آفریقا بر اثر رقابتهای

ناشی از کشورهای استعماری بریتانیا و فرانسه تغییر پیدا کرده و اندیشه استعمار منطقه

شرق آفریقا تشدید گردید و از اواخر قرن نوزدهم نیروهای انگلیسی به بهانه مبارزه با برده داری بر بخش هایی از منطقه تسلط پیدا کردند.

در آن دوره نوعی رقابت بر تسلط بر زنگبار بین بریتانیا و آلمان وجود داشت که در سال 1890 میلادی با امضاء قرارداد میان دو کشور جزیره زنگبار تحت قیومیت انگلستان قرار گرفت و سلطان زنگبار از حق حاکمیت بر بخشی از اراضی ساحلی تانگانیکا (تانزانیای امروزی ) چشم پوشی نمود وتا 1961 میلادی به شیوه های مختلف بر زنگبار و سلاطین بومی اعمال حاکمیت نمود.

در این برهه از تاریخ، نسل شیرازی ها و بازماندگان آنها که منزوی شده بودند با حمایت از حرکتهای ضد استعماری ساکنان زنگبار با ائتلاف با بومیان زنگباری حزب "آفرو شیرازی "را تشکیل داده ودر قرن بیست میلادی بر علیه اعراب و استعمار انگلیس به فعالیت سیاسی پرداخته و در نهایت در به استقلال رسیدن جزیره زنگبار در 1963 میلادی مشارکت می نمایند.

پیشینه تاریخی تشیع و ایرانیان در جزیره زنگبار

در خصوص جزیره زنگبار و اهمیت آن در گسترش اسلام و تشیع در شرق آفریقا در ادعیه امام زین العابدین (ع ) در صحیفه کامله سجادیه (دعای 27) چنین مناجات شده است:

«اللهم و اعمم بذلک اعدائک فی اقطار البلاد من الهند و الروم و الترک الخزر و الحبش و النوبه و الزنج و السقالبه و الدیالمه و سایر امم اشرک »

سید الساجدین در این دعا برای مرزداردان کشورهای اسلامی طلب عزت و مدد الهی نموده

وجزیره" زنج" راجزء قلمرو اسلام قلمداد کرده که مشرکین بر آنجا تسلط یافته اند.

تاریخچه :

در طول یکصد وپنجاه سال اخیر ایرانیان همواره در جزیره زنگبار حضور داشته و با اختلاط با بومیان محلی به راحتی در کنار آنها زندگی می کردند و این روند تا 1970میلادی ادامه داشت که در این سال به بهانه بروز برخی نا آرامی ها ساکنان ایرانی تبار از زنگبار بیرون رانده شده و اموال آنها ضبط گردید.

دولت وقت ایران با اعتراض به تضییقات انجام شده بر علیه ایرانی ها به دولت کمونیستی تانزانیا اعتراض کرده که دولت تانزانیا و دولت انقلابی زنگبار این اقدام را دخالت در امور خود تلقی کردند و عنوان داشتند که این افراد جزء اتباع تانزانیا بشمار

می آیند و می بایست بر اساس مقررات این کشور عمل نمایند.

در همین راستا چهار تن از نوادگان دختری سید حسین شوشتری توسط نیروهای امنیتی به اجبار در جشن عمومی به عقد برخی از اعضاء شورای انقلابی زنگبار در آمدند و بتدریج اقلیت ایرانی ساکن تانزانیا این کشور را به مقصد ایران ،امارات متحده عربی و بحرین ترک نمودند.

در اواسط دهه 1980 میلادی با تثبیت اوضاع سیاسی جزیره زنگبار بخشی از ایرانیان بتدریج به زنگبار بازگشتند و وارد اجتماع شدند.

امروزه در شهرهای مختلف تانزانیا تعدادی از خانوارهای ایرانی الاصل زند گی می نمایند که مهمترین آنها عبارتند:

1- ایرانیانی که در نیم قرن اخیراخیر ساکن تانزانیا شده اند و به امور بازرگانی مشغول می باشند و عمدتا در شهر دارالسلام اقامت دارند و برخی از نوادگان خاندان شوشتری در میان آنها می باشند.

2-ایرانیان بلوچ تبار: در نقاط مختلف تانزانیا صدها خانواده بلوچی الاصل زندگی می کنند که پدران آنها از بخش های مختلف سیستان و بلوچستان از جمله شهرهای سرباز به این کشور مهاجرت کرده و در شهرهای "ایرنگا ،تانگا و رجیو" در تانزانیا به کشاورزی و تجارت مشغول می باشند و اغلب با ساکنان بومی ازدواج کرده و نسلی دو رگه را بوجود آورده اند.

ایرانیان بلوچ تبار در حال حاضر نیز در سراسر تانزانیا بصورت پراکنده به زندگی و تجارت مشغول می باشند ودارای نفوذ سیاسی و اقتصادی می باشند.

3- ایرانیان شیرازی تبار :در زنگبار و دیگرمراکز تجمع قدیمی شیرازی ها افرادی وجود دارند که اگر چه سیاه چرده و تانزانیا یی تبار می باشند اما پیشینه خانوادگی خود را به خاندان شیرازی ها نسبت می دهند که برخی آنها در سالیان دور از طریق دریا به همراه پدران خود به جزایر شرق آفریقا پای گذارده و در آن کشورها اقامت گزیده اند.

آثار تاریخی و اماکن برجای مانده از ایرانیان در جزیره زنگبار

1. حمام کیدیچی :در حومه شهر زنگبار دو حمام ایرانی وجود دارد که در قرن دوازده هجری قمری پس از انتقال شاهزاده ایرانی شهرزاد بیگم نوه دختری فتحعلی شاه قاجار توسط معماری ایرانی احداث گردید و از مراکز مورد توجه گردشگران می باشد.

در این حمام شعری به زبان فارسی از شاعران ایرانی حک شده است و در اطراف آن منطقه گردشگری و مزرعه گیاهان بومی وجود دارد که مورد بازدید

و توجه گردشگران خارجی وجود دارد.

در منطقه باستانی شهر زنگبار نیز حمام دیگری بنام «حمامنی » یا حمام فارس ها وجود دارد که توسط دولت زنگبار بعنوان اثر ملی ثبت شده است و بازدید ازبخش های مختلف این حمام ما را به یاد حمام فین کاشان می ندازد .

در ورودی این حمام ؛تابلویی نصب شده است که معمار این حمام را فردی ایرانی بنام حاجی غلامحسین معرفی کرده است و این حمام در سالهای 1870 تا 1881 مورد استفاده عمومی قرار داشته است.

2. مسجد کیزیمکازی:این مسجد قدیمی ترین مسجد موجود در زنگبار می باشد که در سال 1184 هجری قمری به دستور یکی ازسلاطین شیرازی تباربنام شیخ ابوموسی الحسن بن محمد احداث شده است و بر کاشیکاری های موجود نام مسجد فاطمه الزهراء (س) حک شده است .

کتبیه موجود در این مسجد به خط کوفی بوده و امروزه بعنوان مسجدی محلی مورد استفاده نمازگزاران بومی قرار دارد و در حاشیه مسجد قبرستانی قدیمی وجود دارد که از لحاظ باستان شناسی دارای اهمیت تاریخی می باشد

3. آثار موجود در شهر باگامایو و کیلوا: در این شهر های تاریخی که در حدود پانصد سال محل استقرار امپراطوری شیرازی ها بوده است ابنیه ها و مساجد و عمارتهای متعددی از حکومت شیرازی ها وجود دارد که امروزه به مخروبه تبدل شده اند.

در شهر باستانی باگامایو مقبره ای وجود دارد که آفریقاییها معتقدند که متعلق به خانمی دارای فضیلت بوده است و مردم با مراجعه به آن و ریختن صدقه و روشن کردن شمع ؛حاجات خود را مطالبه می کنند.

علاوه بر این آثار در سراسر کشور تانزانیا ، کنیا ، مجمع الجزایر کومور و کشور موزامبیک به خصوص در زنگبار و مومباسا نشانه هایی از حضور شیرازی ها در مناطق شرق آفریقا وجود دارد که باستان شناسان و مورخان اروپایی و بومی در کتابها و تالیفات ود به آنها اشاره نموده اند.

4. کلبعلی خان :این سردار جنگی ایرانی در در دوران قاجار و سلطنت ناصر الدین شاه از فرماندهان ارتش ایران بوده و پس از چندی به استخدام سلطان عمان

"ماجد برغش" در آمد و در سال 1870 میلادی به فرماندهی کل نیروهای نظامی عمان درجزیره زنگبار منصوب گردید.

تبلیغ تشیع و گفتن "علی ولی الله"دراذان های یومیه منابر و مساجد و آباد کردن اراضی و حفرچاه از مهمترین اقدامات کلبعلی خان در دوره ده ساله حکومت بر زنگبار بوده است.

وجود محله قدیمی موسوم به «عجمو» و حفر چندین چاه که نام وی بعنوان خان در آن حک گردیده است از موارد بازمانده از وی در جزیره زنگبار می باشد.

5. سید عبد الحسین مرعشی واولادش :ابشان از شاگردان مرجع بزرگ تقلید وقت درکربلا آیت الله مازندرانی بوده که در سال 1885 میلادی برای تبلیغ تشیع و پاسخگویی به مسائل شرعی شیعیان وارد زنگبار گردید.

ایشان در دوران سی و سه ساله تبلیغ در زنگباردر احیاء مراسم های مذهبی و ایام محرم فعالیت چشمگیری داشته و بعد از رحلت وی چند تن دیگر از علماء همچون آیت الله مروج وسید حسین شوشتری(داماد سید عبدالحسین ) و فرزندش محمد مهدی شوشتری در پنجاه سال اخیر راه تبلیغی تشیع را ادامه دادند و با پیوند زناشویی میان فرزندان خاندان مرعشی با خاندان شوشتری ؛نسل جدیدی از «مرعشی شوشتری » و نوادگان آنها در جزیره زنگبار بوجود آمد که به تبلیغ اسلام و تشیع پرداختند .

در سال 1997 میلادی با رحلت سید محمد مهدی شوشتری آخرین یادگار حضور علماء ایرانی درشرق آفریقا به پایان رسید و پس از یکصد سال تبلیغ دینی ،نسل دومین گروه مهاجرین ایرانی به زنگبار به حیات خود پایان داد.

برخی از فرزندان و نوادگان خاندان شوشتری هم اکنون درایران و شهر اهواز و تهران سکونت داشته و تعدادی از انها که در دوران طفولیت از زنگبا ر به ایران کوچ کرده اند ؛به زبان سواحیلی مسلط بوده و گهگاهی برای دیدار از دوستان و نزدیکان خود به زنگبار سفر می کنند.

در حال حاضر در زنگبار چندین خانواده ایرانی بنام های شوشتری و فرزندان آیت الله مروج در حال زندگی می باشد و به کسب و کار مشغول می باشند.

6. سینه زنی بوشهری: هنگامیکه در عزاداری شیعیان حاضر می شویم نوع نوحه خوانی آنها شباهت زیادی به اشعار ایرانی دارد و در میان نوحه های آنها جملاتی همچون «علی اصغر زینب نور چشمهای زینب » وجود دارد.

نوع سینه زنی آنها موسوم به بوشهری می باشد که افراد با حلقه زدن و دست انداختن گردن یکدیگر ؛می جرخند وشیعیان بومی نیز با فراگرفتن این نوع سینه زنی ؛آنرا مدیون ایرانیان می دانند.

7. توپ‌های جنگی ایرانی :

در موزه تاریخی قصر بیت العجایب واطراف آن چندین توپ قدیمی جنگی بچشم می خورد که روی آن با خط فارسی متعلق بودن آنها به ایرانیان را اثبات می کند.

در مورد نحوه و تاریخچه ورود تین توپها اطلاعات مکتوبی وجو ندارد اما بنظر می رسد در دورانی که «خان »فرمانده ارتش زنگباربوده و در میان مردم که به سپه سالار مشهور بوده در این جزیره به سلطان عمان و زنگبار خدمت می کرده است ،برای دفاع از این جزیره در برابر اشغال بیگانگان و رقابتهای ا نگلیس ها و آلمانها وارد این جزیره شده است.

8. اسناد مکتوب در موزه دارالسلام و زنگبار:

در این موزه ها اسناد و نوشته هایی مرتبط با حضور ایرانی ها در زنگبارو برپایی تمدن سواحیلی بچشم می خورد و در ادبیات عامه مردم کلماتی همچون شاه؛وزیر؛اداره ؛عجم ؛رنگ ؛نوروز؛چلو وغیره وجود دارد.

امروزه نسل جدیدی از شیعیان بومی آفریقایی تبار به همراه شیعیان خوجه دوازده

امامی در تانزانیا و زنگبار زندگی می کنند که با آوردن مبلغان تبلیغی از هند و دیگر کشورهای اسلامی به فعالیت خود در سراسر تانزانیا و کشورهای شرق آفریقا ادامه داده و برگزاری مراسم عزاداری حسینی در ایام محرم و صفر  در شهر دارالسلام (پایتخت جمهوری متحده تانزانیا) بصورت وسیع و گسترده و برپایی سالانه مراسم اربعین حسینی در جزیره زنگبار از عمده ترین فعالیتهای آنها می باشد.

علاوه برشیعیان خوجه اثنی عشری ؛دسته دیگری بنام «بحرانی ها»در زنگبار حضور داشته اند که شیعیان عربی بوده اند که از کشورهای حاشیه خلیج فارس و بحرین به زنگبار مهاجرت کرده بودند و دارای حسینیه و مرکز عزاداری بوده اند که امروزه در منطقه باستانی زنگباربعنوان اثر تاریخی بچشم می خورد؛و نقش مهمی در ترویج فرهنگ اسلام و اهل بیت علیهم السلام از خود بر جای گذاشته اند.

فرقه شیعیان آقاخانی از دیگر فرقه های منسوب به تشیع می باشند که با عقیده ای انحرافی؛ شاهزاده آقاخان اروپایی تبار را «امام زنده» خود تلقی می کنند و با تجدیدنظر در اصول مسلم اسلام همچون روزه و حجاب ؛برخی از اصول دین اسلام و مسلمات تشیع را تعطیل کرده و می توان آنها را از وابستگان به روشنفکرنماها بحساب آورد که تحت تاثیرفرهنگ غرب در عقاید خود تجدید نظر نموده اند و اسلام را تنها در لفظ و گفتار پذیرفته اند .

شیعیان« بهره» یا شش امامی نیز از دیگر فرقه هایی می باشند که خودرا شیعه بحساب آورده و دارای مسجد و مراکز تبلیغی در زنگبار می باشند؛اما بدلیل فعالیت درون گروهی و عدم ارتباط با بومیان و دیگر مسلمانان بصورت فرقه ای بسته مطرح می باشند و با برگزاری مراسم های دینی و مذهبی و عزاداری برای

امام حسین (ع) به زندگی خود ادامه می دهند و مرکز آنها در کشور هند می باشد.

نکته حایز اهمیت در میان فرقه های شیعی این است که شیعیان دوازده امامی یا خوجه ها بدلیل ساختار تشکیلاتی منظم ؛ دارای مراکز تبلیغی منسجم ،مدارس تحصیلی و بیمارستان و مسافرخانه مخصوص به خود می باشند و نمازهای یومیه بصورت جماعت در مساجد مرکزی شیعیان اقامه می شود ودر امور سیاسی و مرجع تقلید وابسته به فدراسیون جهانی خوجه ها در لندن و دفترخوجه های آفریقا و شرق آفریقا می باشند.

برخی از مراکز و تشکلهای وابسته به شیعیان خوجه عبارتست:

1. مرکز اسلامی - تبلیغی بلال که به تربیت شیعیان بومی می پردازد.

2. مرکز اسلامی و تربیت معلم مهدی (عج)در منطقه کیباها

3. شبکه تلویزیونی العتره وکتب و نشریات وابسته

4. مدرسه و کالج المنتظر که به پرورش و آموزش فرزندان شیعیان هندی می پردازد و آموزه های تشیع به همراه علوم روز تحصیل می شود.

5. درمانگاه شیعیان خوجه که به ارایه خدمات به شیعیان و بومیان آفریقایی می پردازد.

6.  مسافرخانه مخصوص شیعیان خوجه که از دیگر کشورها به تانزانیا سفر می کنند.

7. قبرستان مخصوص :در قبرستان معاصر شیعیان نگبار که قدمتی چهل ساله دارد چندین قبر از ایرانیانی که مقیم زنگبار بوده اند وجود دارد که اسامی همچون کازرونی و مروج در میان آنها بچشم می خورد.

8. مراکز و دفاتر خدماتی و تجاری همچون ویپاس ؛والجیس ،معصومین و غیره

علاوه بر مراکزی که اسم برده شده شیعیان دارای تشکیلات دیگری در دیگر شهرها و مناطق تانزانیا می باشند که از مهمترین آنها در شمال تانزانیا ؛در شهرآروشا ، مدرسه خاتم الانبیاء می باشد که در دامنه قله کلیماجارو با پرورش کودکان قبیله وحشی «ماسایی» و آشنا کردن آنها با آرمانهای اسلام و تشیع و آموزش علوم روز بصورت مرکزی منطقه ای مورد توجه قرار دارد و آقای مختار غلامحسین ؛مدیر این مدرسه اسلامی مورد توجه دولت تانزانیا قرار دارد.

در این مدرسه کودکان بومی ماسایی با اجازه والدینشان که افرادی خرافاتی و بی دین می‌باشند؛برای آموزش در اختیار این مرکز قرار میگیرند و بصورت متداوم و شبانه روزی با تعالیم اسلام و تشیع آشنا می شوند .

در میان قبایل آفریقایی ؛قوم ماسایی از اقوامی هستند که به بی باکی شهرت داشته و با دست خالی اقدام به شکار شیر می نمایند و از آرد ذرت و دیگر گیاهان تغذیه می کنند.

شیعیان خوجه هندی که خود رابا لقب «اثنی عشری »برای متمایز کردن از دیگر فرقه ای تشیع ؛نشان می دهند در پایتخت دارلسلام دارای مسجد مرکزی وابسته به خود بوده و در دیگر شهرههای مهم تانزانیا همچون آروشا و جزیره زنگباردارای مساجد مختص به خود می باشند و در هر شهر و کشور با برگزاری انتخابات سالانه یا دوسالانه ؛ریس و ارکان اجرایی و تبلیغی شیعیان را انتخاب می کنند تا بعنوان رابط آنها با دولت و دیگر تشکلها به انجام امور مربوط به شیعیان خوجه می‌پردازد.

در خصوص آمارجمعیتی شیعیان هندی و بومی آمار دقیقی وجود ندارد و خود شیعیان هندی معتقدند که جمعیتی هشت تا ده هزار نفر را دارا می باشند و می توان به این رقم در حدود چهار هزار نفر از شیعیان اثنی عشری تانزانیایی و بومی را اضافه کرد که برای خود تشکلی موسوم به شیعیان بومی و تانزانیایی را راه اندازی کرده اند و ازچهره های برجسته آنها می توان به استاد فقید سید اختر رضوی مولف کتاب «تشیع در شرق آفریقا» و استاد خطیب و چندین نفر دیگر اضافه کرد که از د میان تشکل های اسلامی دارای جایگاه ممتازی می باشند.

تحقیقات میدانی و شواهد محلی نشان می دهد که ایرانیان که با لقب شیرازی‌ها درکشورهای شرق و جنوب آفریقا ؛معروف می باشند با برخورداری از مذهب تشیع ،خدمات ارزنده‌ای رابه بومیان آفریقایی و بخصوص زنگباری ارائه کرده اند که ساختن مساجد در سراسر جزایر شرق آفریقا و یاد دادن کشاورزی و حفر چاه آب وساختن خانه و تزیین منابر و منبت کاری دربها ؛یادگارهای زیبایی را از خود در سراسر کشورهای تانزانیا و مجمع الجزایر کومور و جزایر زنگبار و مومباسا بر جای گذاشته اند.

ایرانیان با برخورداری از هوش سیاسی در حدود پانصد سال بر بسیاری از مناطق شرق آفریقا حکمرانی کرده اند و در حال حاضر حزب حاکم زنگبار بنام آفرو شیرازی قدرت سیاسی در جمهوری فدرال زنگبار را بر عهده دارد و نخبگان سیاسی و نجیب زاده خود را منسوب به خاندان «شیرازی ها» می دانند.

مراسم مشهور اربعین حسینی در زنگبار

هر ساله شیعیان آفریقا به خصوص شرق آفریقاو زنگبار برای احیاء عزاداری سالار شهیدان در جزیره زنگبار با حضور دسته جمعی و گروهی در حسینیه‌ها و مسجد اصلی شیعیان زنگبار در محله "کیپوندا" در ایام محرم و صفر با سیاه‌پوش کردن منازل و اماکن خود ؛یه عزاداری می پردازند.

با توجه به پراکندگی شیعیان خوجه در سراسر شرق آفریقا و تانزانیا برای اینکه این رسوم عزاداری کم جمعیت برگزار نگردد ،شیعیان در روز اربعین با حضور در جزیره زنگبار به صورت گسترده اقدام به عزاداری نموده و با دادن اطعام باعث حضور بومیان در این مراسم ها می شوند.

این مراسم به اندازه ای برای شیعیان هندی دارای اهمیت است که در ایام اربعین هر سال کلیه مسافرخانه ها ی متعلق به شیعیان در زنگبار به مدت یک هفته در اختیار عزاداران قرار می گیرد و فعالیتهای این جزیره گردشگری تحت الشعاع "مراسم اربعین" قرار می گیرد.

از نکات قابل توجه در مراسم اربعین حضور علماء و شخصیت‌های اهل‌سنت در این عزاداری می‌باشد و شیعیان به مدت دو روزبه صورت چرخشی با حضور در مسجد وحسینیه های متعلق شیعیان ،اقدام به سوگواری و سینه زنی می نمایند و یاد پدران و اجداد خود را گرامی می‌دارند.

پخش شربت و دادن اطعام به عزاداران و فقراء وساکنان زنگبار که «نیاز» نام دارد ؛بخش این مراسم عزاداری می باشد .

شیعیان هندی زنگبار که تحت مرکزیت شیعیان شرق آفریقا فعالیت می کنند دارای اماکن و مهمانخانه وابسته به خود بوده و چون اغلب آنها در امور بازرگانی و تجاری فعالیت می کنند به شیعیان محلی و بومی کمک نموده و با برخورداری از دهها حسینیه و مسجد در سراسر جزیره زنگبار می باشند که در ایام ولادت و شهادت ائمه اطهار علیهم السلام اقدام به برگزاری مراسم نموده و نماز جمعه هر هفته در مسجد مرکزی شیعیان اقامه می گردد.

از رسوم دیگر مراسم تدفین شیعیان فوت شده در قبرستان مخصوص خود می‌باشد که تشییع جنازه و خواندن نماز میت از مهمترین اقدامات می‌باشد.

قابل ذکر است که مسجد قدیمی شیعیان و مقبره برخی از مبلغین و علماء ایرانی بعد از انقلاب 1964توسط دولت انقلابی زنگبار؛مورد تخریب قرار گرفت و بعلت محدودیتهای ایجاد شده و کشتار شعیان خوجه در مراسم اربعین 1964 میلادی رفته رفته شیعیان هندی و ایرانیان که جمعیتی بیش از ده هزار نفر را تشکیل می دادند از این جزیره کوچ کرده وبه دارالسلام و دیگر کشورها مهاجرت کردند.

برخی از شاهدان و پیرمردان شیعیان هندی ؛جمعیت کلی شیعیان در زنگبار در حدود پنجاه هزار نفر تخمین می زدند که با براه انداختن دسته های عزاداری در زنگبار هرساله ؛قدرت نمایی می کردند.

معروفترین مساجد و حسینیه های شهر زنگبار عبارتند:

1. مسجد قدیمی حجه الاسلام که اصلی ترین مرکز تجمع ایرانی ها و خوجه ها در زنگبار بوده است و در روبروی حمام تاریخی ایرانی ها دربخش باستانی جزیره زنگبار قرار دارد و در حال حاضر نماز جمعه بصورت هفتگی در این مسجد با حضور شیعیان هندی تبار و شیعیان بومی زنگبار برپا می گردد.

د ربخشی از این مسجد چندین دیگ قدیمی و بالابر سنتی وجو دارد که در اربعین هر سال ،اقدام به پختن حلیم و غدا برای عزاداران می نماید.

تصاویری از علماء و امامان جماعت وچندین ضریح ساخته شده به یاد کربلا و نجف اشرف در این مسجد دیده می شود .

در دیواره ها این مسجد آیه تطهیرو احادثی از پیامبر اسلام از جمله حدیث ثقلین بچشم می خورد.

2. مسجد ثقة السلام :این مسجد کنونی شیعیان زنگبار می باشد ؛که نمازهای یومیه با امام جماعت مولانا شمس الدین زیدی برگزار می شود و دعای توسل و دعای کمیل بصورت پیوسته به همراه مراسم ها ی دیگر در این مسجد برگزار می شود.

در ایام محرم وصفر این مسجد که در کنار حسینیه «امامباره» وجود دارد ؛مرکز اصلی عزاداری و سخنرانی شیعیان تبدیل می شود.

این مسجد و ساختمانهای اطراف آن در تملک شیعیان بوده است و برخی از اماکن توسط دولت زنگبار مصادره شده و در اختیار اداره آموزش زنگبار قرار گرفته که بعنوان مدرسه از آن بهره برداری می شود.

3. حسینیه امامباره :این مکان محل برگزاری مراسم سخنرانی و عزاداری شیعیان می باشد و با توجه به مجاورت با مسجد ثقه الاسلام ؛سینه زنی ها و اطعام در این محل صورت می گیرد و با برخورداری از غسالخانه مخصوص شیعیان دارای اهمیت خاصی است وبه دو قسمت مردان وزنان تقسیم شده است.

5. محفل شاه خراسان :این مکان در پنجاه متری مسجد مرکزی قرار دارد و با توجه بوجود ضریح نمادین علی بن موسی الرضا(ع) و بعلت دوربودن مسافت تا ایران برای زیارت ،شیعیان برای ادای سلام به این مکان مراجعه می کنند

دراین مکان همچنین مقبره ای نمادین از زینبیه و حضرت رینب کبری و حضرت رقیه و سکینه ـ سلام الله علیهن اجمعین ـ به چشم می‌خورد.

در ایام اربعین محفل شاه خراسان محل عزاداری و اطعام می باشد و زنجیرزنان حسینی نيز ارادت خود به امام حسین(ع) را ابراز می کنند.

6. محفل عباس :این حسینیه در طبقه فوقانی که در فاصله دورتری از مسجد در جنب مسجد شیعیان شش امامی و آقاخانی قرار دارد از مهمترین مراکز عزاداری شیعیان ایرانی بشمارمی رفته است و در تابلویی به زبان فارسی «به فدای لب تشنه‌ات» نوشته شده است .

درطبقه همکف این مکان حسینیه ای وجود دارد گه کلمه «تعزیه خانه » بر روی آن گذاشته شده است و قدمت تاریخی آن بیش از یکصد سال می باشد و پس از انقلاب زنگبار و تضییق شیعیان ؛یکی از نیروهای امنیتی زنگبار در حال مستی با حمله به این حسینیه ؛تعدادی از شیعیان زنگبار را به شهادت رساند که تصاویر و خاطرات آنها در این مکان بچشم می خورد.

در این مکان پرچم ها و بیرق های حسینی که در ایام محرم و اربعین ؛حمل می شود ،نگهداری می شود و بعد از پایان مراسم اربعین پرچم ها و علم ها در پارچه های معطر ؛بسته بندی می شوند.

7. محفل بی‌بی‌فاطمه :این محل مختص به بانوان می باشد و در ایام عزاداری زنان شیعه با برپایی روضه ؛ عزاداری می کنند. در این محفل در سالهای دور بانویی ایرانی تبار اقدام به آموزش قرآن و تشیع برای بانوان هندی و بومی می نموده است و مردم و زنان به نیکی از وی یاد می کنند.

زنان دارای محفل دیگری بنام بی بی زینب (س) می باشند.

8. حسینیه بحرانی ها:در این مکان شیعیان عرب تبار بحرینی و عمانی اقدام به عزاداری برای سید الشهداء می نمایند و در کتبیه سال تاسیس آن 1345 هجری قمری توسط صالح بن علی بحرانی بعنوان نماینده این ماتم سرا ؛قید شده است.

در ایام اربعین دسته عزاداری شیعیان با حضور در این محل که مکان استقرار شیعیان بومی زنگباری می باشد ؛اقدام به عزاداری نموده و یکی از افرادی که از اهل سنت به مذهب تشیع گرویده است ؛با زبان سواحیلی برای مردم اقدام به سخنرانی تبلیغی می نماید.

در این مراسم اسب خون لودی که معرف ذوالجنان می باشد به بیرون آورده می شود و در چندین خیابان به گردش در می آید و مردم بومی از علت خون آغشته بودن این اسب سوال می کنند.

در یک کلام مراسم دو روزه اربعین در زنگبار؛مراسمی سنتی ؛بی بدیل و منحصر به فرد است که در هیچ کجای دنیا مشاهده نشده است و ترکیبی از عزاداری ایرانی ؛هندی وآفریقایی می باشد که هر گروه بنا براعتقادات خویش آنرا برپا می کند.

ایام محرم درشهر دارالسلام ـ تانزانیا

در ایام محرم و صفر هر سال خیابان‌ها و مراکز اصلی پایتخت دارالسلام و مسجد مرکزی شیعیان سیاه پوش شده و از شب اول محرم شیعیان خوجه هندی با برپایی ماکت واقعه کربلا و سیر روزشمار دهه اول محرم و پخش روضه و مرثیه از معابر و مساجد و اماکن متعلق به خود این ایام را گرامی می دارند.

حضور پر شور درنماز جماعتهای یومیه و عزاداری شبانه و سخنرانی وعاظ مشهور در شبهای محرم به خصوص روزهای تاسوعا و عاشورا از باشکوه‌ترین ایام شیعیان در دراالسلام می باشد.

با نزدیک شدن روز عاشورا شیعیان مقیم دارالسلام با همراهی بومیان در شب عاشورای محرم هر سال با برگزاری راهپیمایی شب عاشورا از مسجد قدیمی شیعیان به سمت مسجد مرکزی شیعیان سینه زنی و نوحه خوانی می کنند و در میان حرکت دسته عزاداری برخی از هندوها و غیر شیعیان حاضر شده و به نذر نیاز می پردازند.

در این راهپیمایی، هزاران نفر از شیعیان هندی و آفریقایی با احترام به مقام و منزلت ابا عبداالله الحسین (ع) با حضور در محدوده و خیابان‌های اصلی شهر دارالسلام شرکت نموده و با حمل پرچم های سیاه رنگ وروشن کردن شمع، در ایام تاسوعا و عاشورا از کسب و کار خوددارری نموده و با تعطیل مراکز تجاری خود به عزاداری می پردازند و با دادن اطعام به فقراء در مساجد ،حضور

خود را در مقابل دیگر مذاهب و فرقه ها به نمایش می گذارند.

مهمترین کارهای انجام شده در ایام محرم عبارتند:

* حضور در مراسم های سخنرانی و سینه زنی در مسجد مرکزی

*پوشیدن لبس سیاه و نصب پرچم عزا از منازل و اماکن شیعیان

*نشر کتاب‌های مذهبی و برپایی نمایشگاه محرم و روز شمار وقایع

*حضور فعال نوجوانان و جوانان در ایام محرم در مساجد و عزاداری ها

*دعوت از علماء و سخنرانان برجسته برای سخنرانی در دهه محرم

*دادن اطعام به عزاداران و مستمندان

*تدارک برای برگزاری راهپیمایی شب عاشورا

*حضور گسترده زنان و دختران در عزاداری‌ها و محافل روضه‌خوانی زنانه

تاسیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنگبار (جمهوری متحده تانزانیا)

حضورفرهنگی و دانشگاهی جمهوری اسلامی ایران در کشورهای آفریقایی شرق آفریقا که دارای قرابت تاریخی و فرهنگی با کشورمان می باشد ؛ همواره در اولویت مذاکرات مقامات سیاسی و فرهنگی قرار داشته است و با سفر «آیةالله العظمی خامنه‌ای» و «آيةالله هاشمی رفسنجانی» و دیگر رؤسای جمهور کشورمان در سه دهه اخیر به کشورهای مختلف آفریقایی ـ‌ از جمله تانزانیا و زنگبار، کنیا، کومور و ... ـ این ظرفیت را فراهم کرده است.

در سال 84-1383 با پیگیر‌ي‌های اینجانب و حمایت‌های سفیر وقت جمهوری اسلامی در جمهوری متحده تانزانیا زمینه تاسیس اولیه دانشگاه آزاد اسلامی در جزیره زنگبار فراهم گردیده و با سفر چندین هیات از دانشگاه آزاد اسلامی به کشور تانزانیا ؛تعهدی که نزدیک  ه بیست سال قبل در سفر مقام معظم رهبری و ریس مجمع تشخیص مصلحت نظام به کشور تانزانیا ، مسلمانان و مقامات آن کشور داده شده بود؛ جنبه اجرایی پیدا نموده و با سفر ريیس دانشگاه آزاد اسلامی درفروردین 84 یه تانزانیا و زنگبار عملا این طرح وارد مرحله اجرایی گردیدو دولت زنگبار در حدود شصت هکتار زمین در بهترین محله زنگبار به دانشگاه آزاد اسلامی به دانشگاه اهداء نمود .

این زمین در جوار دانشگاه دولتی زنگبار و مرکز دارالایمان قرار دارد و «دکتر هارون» وزیر آموزش عالی دولت زنگبار هدف از اهداء زمین به کشورمان را تقویت حضور فرهنگی ایران در زنگبار و استمرار حضور تاریخی ایرانی ها دانسته است.

طرح تشکیل دانشگاه آزاد اسلامی در زنگبار دارای 5 مرحله "ثبت"، "تأسیس"، "راه‌اندازی"، "استقرار و ساخت" و "گسترش" مي‌باشد كه پيش‌بيني مي شود در پنج سال به انجام رسد.

با برخی از پیگیری های محلی و پشتیبانی مناسب می توان واحد دانشگاه آزاد اسلامی در جمهوری متحده تانزانیا را به مرکزی دانشگاهی در شرق آفریقا و پایگاهی برای مسلمانان و شیعیان تبدیل نمود و با توجه به اقبالجوانان ، مسلمانان و دولتمردان آفریقایی و سرمایه گذاری های انجام شده توسط مجامع و نهادهای بین المللی در آموزش عالی کشورهای شرق آفریقا و تانزانیا می توان مقوله کسب درآمد از این واحد دانشگاهی را نیز همزمان دنبال نمود.   ان‌ شاء الله

....................

پايان پيام / 101